بهترین روشهای عملی در مزرعه
کنترل جوندگان در مزرعه
راهنمای جامع پیشگیری، شناسایی و مدیریت آفات جونده در مزارع طیور
مقدمهجوندگان حامل بیماریهایی هستند که میتوانند گله طیور را آلوده سازند؛ با این حال، پیشگیری از حضور جوندگان در مزرعه به دلیل فراوانی منابع غذایی و مکانهای لانهسازی، دشوار است. طراحی مزرعه، پاکیزه نگه داشتن محیط خارج از سالنها از پوشش گیاهی، نخاله و ضایعات، نگهداری صحیح خوراک و بستر و اجرای برنامه مدیریت یکپارچه آفات، از عوامل کلیدی در جلوگیری از آلودگی به جوندگان محسوب میشود. مؤثرترین برنامهها از ترکیب کنترل زیستی (بیولوژیک)، مکانیکی (تلهها) و شیمیایی (طعمهگذاری) بهره میبرند.
اهمیت کنترل جوندگان۱
جوندگان میتوانند بیماریها را حمل و منتقل کنند.
جوندگان ناقلان مکانیکی عوامل بیماریزا هستند و عوامل بیماریزای زیر را به آسانی منتقل میکنند:
اشریشیا کلی
سالمونلا
کمپیلوباکتر
مایکوپلاسما
ویروس نیوکاسل
متاپنوموویروس پرندگان
کنههای پرندگان
کرمهای رودهای
سالمونلا
کمپیلوباکتر
مایکوپلاسما
ویروس نیوکاسل
متاپنوموویروس پرندگان
کنههای پرندگان
کرمهای رودهای
۲
جوندگان خوراک طیور را خورده و آلوده میکنند.
یک کلنی شامل ۱۰۰ جونده میتواند سالانه حدود یک تن خوراک مصرف کند و ۱۰ برابر آنچه میخورند را با مدفوع، ادرار و مو آلوده سازد.
یک کلنی شامل ۱۰۰ جونده میتواند سالانه حدود یک تن خوراک مصرف کند و ۱۰ برابر آنچه میخورند را با مدفوع، ادرار و مو آلوده سازد.
۳
جوندگان با حفاری در عایقبندی و جویدن چوب و سیمکشی برقی به سازههای مزرعه آسیب میزنند.
بهترین روشهای کنترل جوندگانکنترل جوندگان نیازمند یک برنامه مدیریت یکپارچه آفات است که شامل موارد زیر میشود:
- ضدجوندهسازی محوطه مزرعه و سالنها
- حذف مکانهای لانهسازی و منابع غذایی
- کنترل و ریشهکنی جمعیتهای موجود
- جلوگیری از آلودگی مجدد
توجه: این راهبردها باید بهصورت مستمر اجرا شود تا کنترل مؤثر جوندگان تضمین گردد.
طراحی و نگهداری مزرعهاصل کلیدی: ساختوساز و نگهداری صحیح ساختمانها از ورود جوندگان به سالن جلوگیری میکند.
- محوطه مزرعه باید دارای حصار محیطی با مانع ورق فلزی به ارتفاع ۳۰ سانتیمتر در پایین باشد.
- پیهای بتونی باید ۵۰ سانتیمتر به داخل زمین امتداد یافته و پیشانی بتونی ۲۰ سانتیمتری به سمت خارج از سالن در نظر گرفته شود.
- ورودیهای سالن نباید مستقیماً روی زمین باشند و تمام درها باید بدون شکاف جفت شوند.
- ساختمانها بهطور منظم از نظر نقاط احتمالی ورود جوندگان بررسی شود.
- پوشش گیاهی در محدوده ۱۵ متری اطراف مزرعه و ۱ متری بین سالنها حذف و با شن پوشانده شود.
- تجهیزات، ضایعات، بستر یا مصالح ساختمانی در محوطه رها نشود.
- مواد غذایی و خوراک در ظروف یا مخازن فلزی ضدجونده نگهداری شود.
- ریختوپاش خوراک بلافاصله پاکسازی شود.
- از تجمع آب باران در خارج از سالنها جلوگیری شود.
- پرندگان تلفشده در اسرع وقت با روشهای مجاز نابود شود.
برنامه طعمهگذاری جوندگانیک برنامه طعمهگذاری مؤثر باید پیش از ورود پرندگان به مزرعه انجام شده باشد و با بررسیهای منظم ایستگاههای طعمه و ثبت مشاهدات در طول دوره پرورش ادامه یابد.
تلههای فنری یا جعبهای برای حذف جمعیتهای کوچک مفید هستند:
- تلهها را نزدیک دیوارها، پشت اشیاء، در گوشههای تاریک یا جایی که مدفوع یا آثار جویدن مشاهده شد، قرار گیرد.
- تلهها روزانه بررسی شود.
ایستگاههای طعمه دائم در مناطق با فعالیت بالای جوندگان کارایی دارد:
- ایستگاههای دائمی در بیرون سالن، در امتداد دیوارها و ناحیه زیرشیروانی انجام شود.
- فاصله ایستگاهها ۱۵ تا ۲۳ متر (حداکثر ۳۰ متر) و ۲ متر از هر طرف درهای ورودی باشد.
- هنگام طعمهگذاری از دستکش استفاده کنید تا ایستگاه با بوی انسان آلوده نشود.
- هر ۴ ماه نوع طعمه یا ماده مؤثره آن تغییر داده شود.
- ایستگاه طعمه هر سال یک مرتبه با آب کاملاً شسته شود.
نشانههای حضور جوندگان در مزرعهدر صورت مشاهده موارد زیر احتمالاً آلودگی جونده وجود دارد:
| نشانه | توضیح |
|---|---|
 صداها | صدای جویدن، خراشیدن در دیوارها، صدای جیغ |
 مدفوع | در امتداد دیوارها، پشت اشیاء و نزدیک منابع غذایی |
 ادرار | لکههای ادرار زیر نور UV با رنگ آبی-سفید مشخص میشوند |
 حفاری | حفاریهای تازه در امتداد پیها و زیر تختهکفها |
 مسیر تردد | مناطق عاری از گرد و خاک در امتداد دیوارها |
 آثار جویدن | برادههای چوب اطراف دیوار، ظروف و جعبهها |
 بوی تند | بوی ماندگار و مشکمانند نشانه آلودگی است |
 مشاهده بصری | با چراغقوه بررسی کنید؛ چشم جوندگان نور را منعکس میکند |
 لکههای چرب | روی لولهها یا تیرها، جایی که کثیفی و روغن پوست آنها رد میگذارد |
تخمین اندازه جمعیت جوندگان
| وضعیت مشاهده | برآورد جمعیت | سطح خطر |
|---|---|---|
| نشانهها بدون مشاهده جونده | ۱ تا ۱۰۰ جونده | کم |
| مشاهده گاهگاهی در شب | ۱۰۰ تا ۵۰۰ جونده | متوسط |
| مشاهده گاهگاهی روز + مکرر شب | ۴۰۰ تا ۱۰۰۰ جونده | زیاد |
| مشاهده چند جونده در روز | ۵۰۰۰ جونده یا بیشتر | بحرانی |
پایش و مدیریت حرفهای آفات
پایش مستمراجرای برنامه کنترل مؤثر، جمعیت موجود را کاهش یا ریشهکن میکند. پایش منظم ایستگاههای طعمه و محیط را برای شناسایی جوندگان جدید ادامه دهید.
کمک متخصصاندر صورتی که جمعیت جوندگان بهصورت مورد انتظار کاهش نیابد، با یک سازمان متخصص مدیریت آفات مشاوره بگیرید.
منبع: Aviagen® – Best Practice on the Farm: Rodent Control (0225-V2) | © 2025 Aviagen
